WPŁYW RÓŻYCH CZYNNIKÓW NA TRWAŁOŚĆ ZWIĄZKÓW KOMPLEKSOWYCH

czynniki wewnętrzne – zależą od właściwości atomu centralnego i ligandów, np. duży wpływ na trwałość wiązania metal – ligand ma elektroujemność atomu ligandowego, inny wpływ na trwałość kompleksu ma możliwość utworzenia przez dany ligand pierścienia, ligandy wielokleszczowe tworzą kompleksy chylatowe, które są bardziej trwałe na kompleksy proste – im wyższy ładunek jonu centralnego i im mniejszy jego promień, tym wyższa jest trwałość jonu kompleksowego;

czynniki zewnętrzne – zależą od warunków prowadzenia reakcji, np. temperatury, ciśnienia, stężenia ligandu i jonu centralnego, pH roztworu (np. zależność trwałości kompleksu II i III od pH roztworu)

Reakcja powstawania kompleksu jest reakcją odwracalną, stan równowagi opisuje stan równowagi reakcji odwracalnej, zwana w tym przypadku stałą trwałości kompleksu

Men+ + XL › [(MeLx)]n+
Ktw. = [[MeLx]n+]x / ([Men+] · [L]x)


Ze względu na wielkość tej stałej (trwałość kompleksu) związki kompleksujące dzieli się na:
  1. Ligandy będące receptorami jonów bądź cząsteczek organicznych, tworzą kompleksy o dużej stałej trwałości;
  2. Ligandy będące nośnikami jonów (jonofory), bądź cząsteczek organicznych, tworzą kompleksy o niższej stałej trwałości.


Interntość kompleksów – podział kompleksów ze względu na szybkość tworzenia:
Labilne – rozpadają się i tworzą w ciągu jednej minuty, kiedy reakcja zachodzi w 90%
Inertne (bierne) – rozpadają się i tworzą się długo, trudno wymieniają ligandy

Przykładowe typy kompleksów

TYP LIGAND (nazwa kompleksu)
akwakomplels H2O - akwa
aminokompleks NH3 - amina
cyjanokompleks CN- - cyjano
halohenokompleks F- - fluoro, Cl- - chloro, Br- - bromo, I- - jodo
hydroksokompleks OH- - hydrokso
tiosiarczanokompleks S2O32- - tiosiarczano
azotanokompleks NO3 – azotano
kompleks organiczny Ph – fenyl, en - etylenodiamina
NAZEWNICTWO KOMPLEKSÓW:

Tworzenie wzoru:

[atom centralny_ligandy naładowane ligandy_obojętne]ładunek
Np. [Cr(NH)3(H2O)4]3+

Tworzenie nazwy:

wielokrotność_nazwa ligandu_atom centralny(stopień utlenienia atomu centralnego, jeśli kompleks jest anionem, to do nazwy jonu centralnego dodajemy końcówkę –an)

Przykłady:
K3[FeF6] heksafluorożelazian (III) potasu
K[Ag(CN)2] dicyjanosrebrzan (I) potasu
K[B(Ph)4] tetrafenyloboran (III) potasu
Na3[Ag(S2O3)2] bistiosiarczanosrebrzan (I) sodu

WIELOKROTNOść

Dla ligandów prostych: mono, di, tri, tetra, penta, heksa
Dla ligandów złożonych: bis, tris, tetrakis, pentakis

Przykłady:
[Cr(H2O)6]Cl2 chlorek heksaakwachromu (III)
[CrCl2(H2O)4]Cl chlorek tetraakwadichlorochromu (III)
[Ni(CN)2(H2O)2] diakwadicyjanonikiel (II)
[Ni(H2O)4(NH3)2]2+ kation tetraakwadiaminaniklu (II)
[NiI4(H2O)4]- anion tetrajodotetraakwaniklu (II)
[Pt(NH2CH2CH2NH2)3]Br4 bromek tri(etylenodiamina) platyny (IV)

- piszemy wzór kation – anion
- czytamy nazwę anion – kation

ZNACZENIE ZWIĄZKÓW KOMPLEKSOWYCH

Rola w przyrodzie:
  • budują chlorofil
  • tworzą białka zawierające lub transportujące metale
  • wchodzą w skład enzymów


ZASTOSOWANIE KOMPLEKSÓW
  • analiza i synteza chemiczna
  • katalizatory reakcji chemicznych
  • wydobycie metali z rud
  • przeróbka paliwa z reaktorów jądrowych
  • medycyna i farmacja
Ogólny schemat radiofarmaceutyku peptydowego zawierającego cząsteczkę nośnika (np. peptydu) z ugrupowaniem zawierającym chelator wraz z radionuklidem:
obraz